SNF doarju 5000 ruvnnuin sámegielat oanehisfilmma “Dolain stoahkamin” – ja ávžžuha eará sámi organisašuvnnaid/ásahusaid doarjut.

Filbma “Dolain stoahkamin” – fáddá: Juhkanvuohta ja veahkaváldi

Juhkanvuohta ja veahkaváldi leat “Dolain stoahkamin”-oanehisfilmma fáttát, mainna Nordland kunst- og filmfagskole Kabelvåg/Nordlándda dáidda- ja filbmafágaskuvlla studeanta, guovdageaidnolaš Anne Merete Gaup, lea bargamin. SNF stivra doarju filmma 5000 ruvnnuin, Sámi parlamentáralaš ráđis ožžon dásseárvobálkkašumi ruđas mii lei 10 000 euro. Bálkkašumi oaččui SNF mánu áigi Romssas. Oanehisfilmma fáddán lea čiegus veahkaválddálašvuohta mas buohkat dihtet, muhto mas uhccán hállo. Filmmain háliida filbmadahkki boktit servodatdigáštallamii Sámis justa dán fáttás.

– Filbma lea sámegillii ja neavttárat leat ee. Lasse Kvernmo ja Suvi West. Filbmadahkki dárbbaša oktiibuot 30 000 ru. ruhtadoarjjan. Dušše SNF lea dássážii dorjon. SNF hástala danne sámi organisašuvnnaid ja ásahusaid doarjut filmma. Dát lea liiban doarjut nuorra sámi dáiddára ja seammás fuomášuhttit ahte veahkaválddálavuohta nissonolbmuid vuostá lea stuora servodatváttisvuohtan.

Fertet geahččalit hehttet ahte nissonolbmot ja mánát gillájit veahkaválddi ja áitagiid, mat dávjá dáhpáhuvvet juhkanvuođa oktavuođas. Berret buohkat dovdat ovddasvástádusa bargat veahkaválddi vuostá mii geavvá lagaš oktavuođain, nu go bearrašiid siste, ja dán barggu leatge politihkárat, sihke Sámedikkis ja Norgga ráđđehusas, cealkán ahte sii vuoruhit. Sávvat ahte filbma morihahttá sihke nuoraid ja ollesolbmuid, cealká SNF stivra, mii lea dorjon filmma 1000 ruvvnuin juohke stivralahttu nammii. SNF pláne čájehit filmma nissonbeaivvi doaluid oktavuođas njukčamánu 8.b. 2013 ja maiddái SNF semináras “Sámenissoniid jietna Davviriikkain” Álttás geassemánus 2013.

Dehálaš oppasámi ja davviriikkalaš ovttasbargguin

SNF lea máŋga jagi čalmmustahttán jugešvuođa, veahkaválddi ja nissonolbmuid dearvvasvuođaváttuid gaskavuođaid ja oaidnán dán duođalaš servodatváttisvuohtan, ja ahte davviriikkalaš ovttasbargu dás livččii sihke dárbbašlaš ja lunddolaš. SNF čujuha SamiSoster organisašuvnna Suoma bealde ja dan jođiheaddji Risten Rávnná Magga áŋggirdeami, mas sámegiela- ja báikkálaš kulturmáhttu leat leamaš dehálažžan joksat buriid bohtosiid. Ruonáeatnama inuihtaid ja sámiiid gaskasaš ovttasbargu omd. veahkáválddi vuostá maid nissonolbmot gillájit, jugešvuođa vuostá ja nissonolbmuid dearvvašvuođa ovddideames livččii eahpitkeahttá ávkkálaš. Muhto sámit leat ain olgguštuvvon dan ásahuvvon davviriikkalaš ovttasbarggus gos ee. Ruonáeatnan lea mielde, nu go SNF máŋgii lea čujuhan.

SNF lea ilus oažžut Sámi parlamentáralaš ráđđi (SPR) dásseárvobálkkašumi dán jagi: SNF bargu dalle eanet fuomášuvvo, omd. ahte mii almmolaččat cuiggodat sohkabealvealaheami ja vealaheami sámiid vuostá maiddái davviriikkalaš eiseválddiid beales, ja váldit ovdan tabuáššiid nu go veahkaválddálašvuođa, seksuála givssideami ja jugešvuođa.

Jugešvuođas, veahkaválddis ja nissondearvvasvuođas leat čanastagat ja gaskavuođat ja dan ferte fuomášahttit, cealká SNF, ja ávžžuha ahte skábmamánu 25.b., ON riikkaidgaskasaš beaivi vuosttaldit veahkaválddi nissonolbmuid vuostá, šaddá dehálaš čalmmustahttinbeaivin sámi servodagainge, danne vai:

1) boahtá ovdan ahte barggut veahkaválddi ja jugešvuođa vuostá main nissonolbmot gillájit dárbbašit eanet fuomášumi ja nana politihkalaš vuoruheami,
2) sihkkarastá ruđalaš rámmaid daid doaibmabijuide ja fálaldagaide mat leat álggahuvvon ja lihkostuvvan, sihke prošeavttaid ja ásahusaid bokte, nu go SamiSostera ja SNF barggut ja heahteguovddážat, nu go Sámi heahte- ja inseastaguovddáš Kárášjogas,
3) deattuha dárbbu oppasámi ja davviriikkalaš rájáidrasttildeaddji ovttasbargui,
4) fuomášuhttá iešguđet njunuš fága-, oahppo- ja politihkalaš ásahusaid ja eiseválddiid ovddasvástádusa sámenissoniid dili ektui.