SNF Anar 2012 smallVahku geažis čoahkkanit eamiálbmogat Áltái, gos Sámediggi vuostáiváldá ON eamiálbmotkonferánsii mii ráhkkanahttá boahtte jagáš máilmmikonferánsii New York:as. SNF-Sámi NissonForum lea organisašuvdna mii čohkke njealji riikka sámenissoniid ja atná dehálažžan ahte sámenissonat oasálastet ja sáhttet váikkuhit eamiálbmogiid riikkaidgaskasaš barggus, nu go earáge eamiálbmotjoavkkut ja -guovlluin.

Danne Sámediggi bovdejuvvui SNF jahkečoahkkimii Anárii čakčamánus 2012 juohkit dieđuid Álttá-konferánssas 2013. Sámediggeráđđi Vibeke Larsen bođii dohko. Vástádussan mo SNF sáhttá oasálastit, son čilgii ahte eamiálbmotnissonfierbmádagas galgá leat guovddáš rolla Álttás 2013, ahte SNF boahtá bovdejuvvot ja lea lunddolaš ahte SNF lea “bárisin mielde” eaktodáhtolaš searvin Álttás. SNF áddii ahte eamiálbmotnissoniidda galggai láhččot guovddáš sadji Áltái 2013 ja leimmet duhtavaččat searvadahttimiin. Sámediggi lohpidii maiddái bargat Norgga Olgoriikadept (UD) ektui vai SNF sáhtášii searvat ON nissonkommišuvnna-sáttatgoddái njukčamánus 2013, danne go “lea dehálaš ahte sámi nissonorganisašuvnnatge leat ovddastuvvon”, ledje su sánit.

Ja mii de geavai? Na, logaimet medias ahte sámediggeráđđi Vibeke Larsen jođii mottiin čoahkkimiin NY:s gos eamiálbmotnissoniid dilli lei fáddan. Mis ledje diehttelas vuordámušat, muhto SNF sámi nissonorganisašuvdnan ii ožžon dieđuid iige lean bovdejuvvon oasálastit Áltái 2013.

29.03.13 muitala Salangen Nyheter neahtas  eamiálbmotnissoniid ovddastumis Álttás 2013, bajilčállagiin “Bovdejuvvon, muhto olgguštuvvon”. SNF oinnii mo dál lei geavvamin – ahte nissonolbmuid jiena ja ovddastumi dehálašvuohta vuot lei duššindahkkon, ja ahte sii geat sáhtte váikkuhit ja geas dát lea bargosuorgin, nu go Gáldu-Álgoálbmotvuoigatvuođaid gealboguovddáš ja Sámediggi, eai dása cealkán maidege almmolaččat. Eaige sámi mediatge čuovvolan ášši.

SNF ii sáhttán jienajávohaga ja čálii modii Sámediggái das ahte lea sakka šállošahtti ja eahpedemokráhtalaš go nissonat eai leat ovddastuvvon eavttuideamet mielde Álttás ja eamiálbmotnissoniid dilli de ii váldo duođalažžan. Miessemánu 18.b. 2013 cealká SNF epoasttas eamiálbmotnissoniidda (GWIC), čoahkis ON Eamiálbmotforumas NY:s, leat šállošahttin go nissonat eai oaččo sierra jiena Álttás 2013 ja go ii SNFge leat bovdejuvvon oasálastit. Ruoŧa sámeradio ja Ávvir-aviisa guđet leigga NY:s gulle GWIC-joavkkus dán ja válde oktavuođa SNF:ain. Media dattetge ii čállán SNF oainnus maidege, muhto GWIC jođiheaddji Murielle Borst-Tarrant lei ovtta oaivilis das ahte nissonat, ja velá nuoratge, dahkkojit oaidnetmeahttumin ja olgguštuvvojit go eai beasa sierra sáttatgoddin Áltái. Sámediggeráđđi Vibeke Larsen ii lohkan diehtit dán áššis ovdal njukčamánus. Gáldu seniorráđđeaddi Janne Hansen ges vástidii ahte lea hirpmástuvvon dán dilis. Son oaivvildii ahte sierra nissonsáttatgoddi dárbbašuvvo ja áiggui vuosttas lágis dás hállat Sámedikkiin.

Muhto mii lea geavvan? Ii mihkkege. SNF oaivvilda dán čájehit ahte sihke Sámediggi ja Gáldu guđđet iežaset ovddasvástádusa: Sámediggi lea ieš bovden Áltái 2013 ja lea, nu go muitaluvvon, čakčamánus 2012 lohpidan ahte Álttás dollo sierra eamiálbmotnissonforum. Gáldu ges lea geatnegahtton háhkat ja juohkit dieđuid eamiálbmogiid dilis ja barggus, maiddái das lea go nissonolbmuin dohkálaš ovddastupmi čoahkkimin ja konferánssain. Ja lea go sámi mediat čuovvolan ášši? Na eai.

Seamma áigge SNF:ii viimmat bođii vástádus Sámedikkis, mii čilgii ahte Álttá 2013 nissonovddastupmi lea bures áimmahuššon guovlluid áirasiid nomineremiid bokte Áltái 2013, maiddái árktalaš guovllu bealis. Dát veadjá leat diehtemeahttunvuođas vástiduvvon. Aŋkke lea heahpat oaidnit ahte diggi ii earut dás: 1) nissonolbmuid áirrastumi logu Álttas, geat ovddastit man joavkku ja maid áššiid ihkinassii, ja 2) nissonolbmuid guđet bargguset bokte nisson- ja dásseárvogažaldagaiguin leat dáid ožžon beaivečuvgii ja lea háhkan alcceseaset dán suorggis gelbbolašvuođa ja máhttu, ja danne leat sii geat sáhttet ja galget ovddastit nissonolbmuid eavttuideaset mielde.

SNF ii jáhke ahte Sámediggige dohkkehivččii ahte gii ihkinassii ovddastivččii sámeálbmoga almmolaš oktavuođain – muhtun guhte ii máhte áššesuorggi historihka jea geas ii leat vásáhus iige máhttu ovdanbuktit áššiid mat leat dehálaččat sámeálbmogii. Danne ii dohkketge SNF dán árvvoštallama: Ahte go čohkke vissis logu nissonolbmuid beroškeahttá sin duogážis ja gealbbus de lea nissonovddastupmi bures áimmahuššon – ja mahkáš Álttás de lea sierra sáttatgoddi mii máhttá ovddidit nisson- ja dásseárvoáššiid!

Leimmet vuordán ahte demokratiija Sámis lea dan muddui joavdán ahte nissonorganisašuvnnatge sáhttet váikkuhit riikkaidgaskasaš eamiálbmotkonferánssaid ráhkkaneamis ja ahte min bargu lea joksan dakkár árvvu ahte nisson- ja dásseárvogažaldagat leat áššelisttain, nu go earáge eamiálbmotguovlluin. Sihke Asias, Afrihkás ja Amerihkás leat ásahuvvon eamiálbmotnissonfierbmádagat. Manne Arktisas ii, min iežamet guovllus? SNF vásáhusat Álttá 2013-oasálastima hárrái lea buori muddui dán vástidan – ja čájeha ahte dihto ásahusat hilgot ovddasvástádusaset ja badjelgehččet eamiálbmotnissonservviid rahčamušaid stuorát váikkuhananválddi, alit árvvu ja eanet bargoresursaid ovdii.

ON nissonkommišuvnnas njukčamánus 2012 oasálasttii sámediggeráđđi Vibeke Larsen oažžut áigái sierra eamiálbmotnissoniid cealkámuša, mas stáhtaid hástalit doarjut nissonolbmuid oasseváldima ON eamiálbmotkonferánssas NY:s 2014. Mo galgá dohko sihkkaruššat nissonolbmuid ovddastumi, go ii leat dássážii láhččon dilli sierra nissonsáttátgottiide, ii Áltáige?

SNF-Sámi NissonForum stivra
Gudrun E E Lindi, Kárášjohka, Mirka Halonen, Roavvenjárga, Åse-Márgget Holm, Sirbmá/Ohcejohka, May-Lisbeth Myrhaug, Oslo, Ellacarin Blind, Ubmi.

Govva vulobealde lea SNF jahkečoahkkimis SAJOSis Anáris čakčamánus 2012. Gurut b. Liisa Holmberg, dasto Biret Elle Láilá/Laila Somby Sandvik ja Ristenrauna Magga.

SNF Anar 2012 small