Govva: SNF-Sámi NissonForum seminára golggotmánu 3.b. 2009 Romssas ”Sámenissonat girjjálašvuođas ja sámi oskkus” čohkkii olles 40 olbmo  SNF Romssa jahkečoahkkin gáibida lasi ruđa sámi čáppagirjjálašvuhtii.  Semináras ledje ee. SNFa stivralahttu Annele Gaup (gurut b.), Guovdageaidnu, Kjellaug Hauan, Romsa, ja sudno duohkin áicat Alla Vasiljeva, Kristin Solberg ja Anitta Suikkari.

SNF–Sámi NissonForum jahkečoahkkin 2009 cealká:

SNF gáibida Norgga Sámedikki ásahit fágalávdegottiid dáidagii

SNF-Sámi NissonForum jahkečoahkkin Romssas golggotmánu 2.-4.b. 2009 gáibida ahte Norgga Sámediggi ásaha sierra fágalávdedgottiid čáppagirjjálašvuhtii, luohtái, musihkkii, govvadáidagii ja teáhterii. Dát lávdegottit galget ráhkkanahttit ja árvvoštallat ohcamiid ovdal go Sámedikki doarjjastivra meannuda daid. SNF lea vásihan ahte Sámedikki juolludeamit dáhpáhuvvet dáhpedorpmis eaige álo leat fágalaš eavttuid mielde.SNF jahkečoahkkin šálloša garrasit dan go Sámi kulturráđđi lea heaittihuvvon.

Sámi čáppagirjjálašvuohta dárbbaša eanet ruđa

SNF-Sámi NissonForum jahkečoahkkin Romssas golggotmánu 2.-4.b. 2009  gáibida ahte Norgga Sámediggi dál juolluda doarvái ruđa sámi čáppagirjjálašvuhtii. Sámegiella lea hearkkes dilis ja dat dárbbaša divššu. Beassat lohkat girjjiid lea buorre dálkkas dikšut giela. SNF jahkečoahkkima mielas ánssáša sámi álbmot beassat lohkat ja návddašit čáppagirjjálašvuođa čáppa ja rikkis giela. SNF jahkečoahkkin diehtá ahte lágádusain leat ollu, sihke ođđa ja ovddeš, čáppagirjjálašvuođa manusat maid lágádusat ieža esai nagot ruhtadit ja almmuhit girjin. 

Girječálli Rauni Magga Lukkari ja neavttár Anitta Suikkari guoimmuheamen Rauni ođđa girjji jocciiguin SNF semináras Romssas. Girjji namma lea  ”Lex Sápmi – ja eará joccit” – maid Kárášjogas ge beasát návddašit Sámi Girječálliid Searvvi 30 jagi riemuin.

SNF-Sámi NissonForum semináras golggotmánu 3.b. 2009 Romssas ”Sámenissonat girjjálašvuođas ja sámi oskkus”  logaldalaiga ee. dát guokte sámi girječálli, nubbi boahtán Ruoššas ja nubbi Norggas:  Nadezhda Bolsjakova, Revdas eret (olgeš b. govas) ja Iŋgos Máhte Iŋgá, Inga Ravna Eira, Kárášjogas eret (gurut b.). Iŋggá ođđa girjái ”Eadni ganjaldii mu fuolppuid”  oahpásmuvvat Sámi girjeriemuin Kárášjogas lávvardaga 21.11.2009.

Breva 15.11.200 mii čuovui ohcamuša:

Norgga sámediggeráđđi
 
SNF-Sámi NissonForum ohcá ruđa doaimmahit njealji riikka sámenissoniid čállingotti
 
SNF lea jahkečoahkkimisteamet golggotmánus 2009 mudden iežamet stáhtusa das leat dušše nissonorganisašuvdna, dasa ahte maiddái leat njealji riikka sámenissoniid vástesaš čállingoddin.
 
SNF ohcá dál 500 000 n.ru. Norgga Sámedikkis, jagi 2010 doaibmadoarjjan. Dán atnit govttolažžan, das go supmi lea seamma dásis go Sámedikki doaibmadoarjja omd. sámi giellaguovddážiidda. Olles bušeahtta lea 1.165.000 n.ru. Ohcat ruđa velá dáin nuppiin ruhtadangálduin: Suoma ja Ruoŧa sámedikkiin.

Lassin SNF bidjá iežamet ruđa, ee. dan maid árvvu mielde oažžut go ohcat buhtadusa Norgga “Lotteri- og stiftelsestilsynet”-nammasaš ásahusas, lassiárvodivatođastusa liigegoluid ovddas. SNF lea ožžon dakkár ruđa jagi 2005 rájes, muđui SNF árvideames livččii lean heaittihuvvon organisašuvdnan. 2003-2006 áigodagas SNF oaččui 69 000 n.ru. jahkái doaibmadoarjjan – dán Norgga Sámedikkis.  
 
Jagis 2009 lea doaibmadoarjja Sámedikkis lassánan 145 000 n.ruvdnui. Muhto dađisŧaga lasi hástalusaiguin doaimmasteamet riikkaidgaskasaš organisašuvdnan mii doaibmá njealji riikkas, SNF atná ahte ásahuvvon čállingotti ja bistevaš váldočállivirggi haga, mis ii sáhte leat duođalaš ja dohkálaš doaibmá mii dávista mihttomeriidasamet.
  
SNF bivdá Norgga, Ruoŧa ja Suoma sámedikkiid fuolahit ahte čállingoddi oažžu dan mađi ekonomalaš geađgejuolggi ahte dahká dan resursa- ja dokumentašunguovddážin sámi nissonkultuvrra ja –gelbbbolašvuođa várás. Lasi resursaiguin dat buvttášii min bargui lasi stáhtusa ja váikkuhanválddi sihke sámi, davviriikkalaš, ja riikkaidgaskasaš ja globála oktavuođaide. 

SNF velá oaidná dárbbu dasa ahte  mii sámi nissonorganisašuvdnan fertet oažžut vejolašvuođaid sihke ieža bargat ja oalgguhit earáid riikkaidgaskasaš solidaritehtabargui nuppiid eamiálbmotnissonolbmuid ektui, geat gillájit olmmošmeahttumis ja ilgadis eallindilálašvuođain.
 
Sávvat ahte Sámediggi oaidná buorrin dan ahte njealji riikka sámenissonat oažžut iežamet čállingotti, ja ahte Sámediggi doarju min ohcama.
 
Čujuhat dokumenttaide: Ohcamuš golmmain mildosiin (dárogillii)
 
  
Dearvvuođaiguin SNF stivra
 
May-Lisbeth Myrhaug, Gudrun Eriksen Lindi, Valentina Sovkina,  Annele Gaup

Govva: SNF lea juo álggaheami rájes 1998 searvadahttán iešguđet riikka sámenissoniid bargosis. SNF stivra, čoahkkanan Stockholbmii 2008 čavčča, válddii liibba lágidit deaivvadeami gávpotnissoniiguin. Govas, gurut beale čuoččat: Isabella Suorra, Anna Nilsson, Márge Päiviö ja Lena Stenberg, gasku SNF stivra: May-Lisbeth Myrhaug (maŋábealde), Ellacarin Blind, ja ovddabealde Gudrun E E Lindi ja Valentina Sovkina, dasto olgeš ravddas Elisabeth Allergren (čuoččat) ja Maj Britt Ôhman.

Gaskaboddosaš prográmma vulobealde dás (dárogillii). Seminára lea dáro- ja ruoššagillii. Sávvat buresboahtima seminárii.

 Fuomášuhttit muđui ahte juovlamánu 4.-5.b. 2009 Sámi Viessu Oslos ávvuda 5 jagi ja prográmma dása gávnnat dás:
http://www.mamut.net/samiskhusioslo/newsdet85.htm
www.samer.no

Govas RAIPON stivralahttu Larisa Abryutina, Chukotka/Moskva, ja SNF stivralahttu Valentina Sovkina, Lujávri.

INVITASJON TIL SNF-Sámi NissonForum /Samisk KvinneForums SEMINAR “sáhkalaga: dialog” med tema:
Urfolkskvinner i Norden og Nordvest-Russland – overgrep, vold og rusmisbruk
 
Sted: FOKUS lokaler, Storgata 11, Oslo
Tid: Fredag 4. desember kl 12-17
(Enkel lunsj kl. 11-12)
 
Innledninger på norsk, svensk, dansk og russisk. 
Konsekutiv /hvisketolking fra svensk, dansk og norsk til/fra russisk.  Tolk: Svetlana Vigeland
 
Møteledere:
Styremedlem og prosjektkoordinator i SNF, Gudrun E E Lindi
Varamedlem til SNFs styre, Ellacarin Blind
 
Program (foreløpig, kan bli endret) :
 
Kl. 12-12.10: Åpning
       
Kl. 12.10-12.40:
Prosjekt 2009-2011:  “La oss lære å leve uten alkohol” - arbeid mot alkoholmisbruk i urfolkssamfunn 
Styremedlem i RAIPON (Russian Association of Indigenous Peoples of the North)og lege Larisa Abryutina, Chukotka/Moskva. 
Styremedlem I SNF-Samisk KvinneForum, Valentina Sovkina, Lovozero, Kolahalvøya.
Overordnet mål for prosjektet: Få bukt med alkoholmisbruk blant urfolk i Barentsregionen.
Prosjektmål: 1) Erkjenne at alkoholisme er et problem blant urfolk i Nord, 2) Utvikle modeller for et rusfritt levesett, og 3) Holdningsarbeid for å fremme en sunn livsstil.
 
Kl.12.40-13.10
SNF-Samisk KvinneForums arbeid mot vold og alkoholmisbruk i samiske samfunn – hva er behovene mht. dialog og samarbeid med myndigheter, institusjoner og organisasjoner?
-Styremedlem og prosjektkoordinator Gudrun E Lindi, SNF
 
13.10-13.20 Pause
 
Kl. 13.20-14:
Prosjektet ”Urfolkskvinner i Norden: vold, prostitusjon og menneskehandel” - hva er situasjonen og behovene?
Overordnet mål for prosjektet: Fokusere på urfolkskvinner og vold for å få ansvarlige myndigheter og institusjoner til å arbeide seriøst med problemet.
Resultatmål: Få større fokus på voldsutsatte urfolkskvinner situasjon, spesielt mht. menneskehandel og prostitusjon
-Jurist og internasjonal ekspert Gunilla Ekberg, (har tidl. arbeidet i CATW-Coalition Against Trafficking in Women)
 
Kl. 14-14.40:  (tittel kommer senere)
- Leder i Ligestillingsrådet i Kalaallit Nunaat / Grønland og politibetjent Poul Hansen, Nuuk   
 
14.40-15: Pause
           
15-15.40: Tabuer og urfolkssamfunn (arbeidstittel)
 
-Vigdis Stordahl, FOU-leder ved SANKS- Samisk nasjonalt kompetansesenter–psykisk helsevern, Karasjok 
 
 15.40-16.40: Innlegg - ca. 10 min. fra hver (ikke bekreftet):
-Sametinget i Norge www.samediggi.no
-Sametinget i Sverige www.samediggi.se
-Samers og inuitters representant i FNs Permanente Forum for Urfolkssaker, Lars Anders Baer  http://www.un.org/esa/socdev/unpfii/
-Nordisk Ministerråds embetsmannskomite for likestilling
-Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet

-Fornyings- og administrasjonsdepartementet           
 
Kommentarer og innspill fra andre inviterte institusjoner og  organisasjoner.  
16.50-17: Oppsummering og avslutning

Breva skábmamánu 11.b. 2008:

SNF BIVDÁ SÁMEDIKKIID JA SÁMIRÁĐI VÁIKKUHIT DASA AHTE RÁHKADUVVO DOAIBMAPLÁNA kJUGEŠVUOĐA JA VEAHKAVÁLDDI VUOSTÁ MAID BEARAŠ GILLÁ SÁMI SERVODAGAIN

Čujuhat SNF-Sámi NissonForuma Roavvenjárgga jahkečoahkkincealkámuššii skábmamánu 1. -2.b. 2008.

SNF bivdá ahte din orgána doarjjošii SNF dás ahte lea dárbbašlaš bargat doaibmaplána ovdii jugešvuođa ja veahkaválddi vuostá maid bearaš gillá sámi servodagain.

SNF bivdá ahte ášši biddjo din áššelistui, nu ahte doaibmaplánabarggu sáhttá álggahit nu johtilit go vejolaš. 

SNF diehtá ahte sámenissonat ja olleš bearrašat gillájit jugešvuođa dihtii, muhto SNFas eai leat resurssat ja bargonávccat álggahišgoahtit ja lágidišgoahtit dákkár viiddis barggu, das go mis ii leat čállingoddi ii ge oktage fásta bargi. 

SNF oaivvilda ahte barggu ferte lágidit muhtun ásahusa olis dego máŋggajagáš prošeaktan, sierra prošeaktajođiheaddjiin ja prošeaktastivrrain, ja bargu ferte ruhtaduvvot davviriikkalaš ruđain, nu ahte prošeakta sáhttá fátmmastit olles sámi álbmoga njealji riikkas. Bargu ferte čatnašuvvot sámi gealbobirrassiida dán suorggis ja ferte maid čatnat dan sámi báikegottiide ja sámi birrasiidda.
Dearvvuođaiguin

May-Lisbeth Myrhaug   stivralahttu  (v.č.) 

Gudrun E E Lindi      stivralahttu (v.č.)

PREASSADIEĐÁHUSAT – Skábmamánu 7.b. 2008
SNF, Pb 110, N-9735 Kárášjohka

Cealkámušat dohkkehuvvon SNFa jahkečoahkkimis skábmamánu 1.-2.b. 2008 Roavvenjárggas.

Cealkámuš nr. 4:
Doaibmaplána vuostálastit jugešvuođa ja veahkaválddi maid bearaš gillá.

Nissonolbmot čoagganan SNF-Sámi NissonForuma jahkečoahkkimii oaivvildit ahte lea dárbu álggahit bargat doaibmaplána vuostálastit buotlágan jugešvuođa ja veahkaválddi maid bearaš gillá sámi servodagain. Eaktun lea ahte dasa juolluduvvo davviriikkalaš ruhta, vai doaibmaplána fátmmasta olles sámi álbmoga buot njealji riikkain. Bargu ferte čatnašuvvot gelbbolaš fágabirrasiidda ja sámi báikegottiide. SNF áigu bargat dan ovdii ahte plánabargu álggahuvvo 2009:s ja gárvana 2010:s. 
Seammás SNF atná buorrin dan maid ruošša RAIPON eamiálbmotorganisašuvdna lea oččodeamen áigái;  prošeakta ”Oahppat eallit alkohola haga”, mii galgá eastadit jugešvuođa Davvioarje-Ruošša eamiálbmotservodagain.  SNF mielas lea lunddolaš ahte prošeakta lea oassin doaibmaplánas. RAIPON stivralahttu, dr. Larisa Abryutina, buvttii ovdan prošeavtta  SNFa ”Sielu ráfi”-semináras Roavvenjárggas 31.10.-01.11.2008.  SNF mearridii ovttasbargat prošeavttas, mii galgá álggahuvvot pilotprošeaktan  golmma báikkis Davvioarje-Ruoššas, okta dain lea sámi gilli Lujávri.

Láillás lea ovdaskuvlaoahpaheai’oahppu, ja sierrapedagogihkka lasseoahppun. 1960-logu gaskkamuttus son lea leamaš virggiin bargat sámi mánáid ja nuoraid ovdii. Son lea bargan mánáidgárddiin, ja leamaš sihke Sámi instituhtas ja Sámi oahpahusráđis prošeaktamiel-bargin. Son lea leamaš mielde Lagašbiras-Mánáidgárdeprošeavttas, ja lea bargan NRK Sámi Radio mánáidprográmmain. Son lei Sámi mánáid- ja nuoraidpsykiatralaš bálvalusas Kárášjogas dalle go 1992-94 oaččui virgelobi bargat Norgga Mánáidáittardeaddji sámi ráđđeaddin. Maŋŋil son lea bargan Sis-Finnmárkku Bearašsuodjalanguovddážis, gos ain lea 20 % virggis. Vaikke lea 67 jahkásaš ja ámmáhisbargi, báhpaeamit, eadni, áhkku ja máttaráhkku, son ain čájeha servodatberoštumi ja oassalastá čoahkkimiidda sihke logaldallin, digaštallin ja ohpihii bivdo buktit iežas oaiviliid medias.  

SNF háliida buktit ovdan su barggu -

1) – ovddidit nissonolbmuid dili ja sohkabealdásseárvvu
Láilá lei mielde vuosttas sámi nissonseminárain, ee. Kárášjogas 1978, gos sus lei álgosáhka sámi mánáid ja mánáidgárddiid birra. Seminára celkkii ee. “Mii leat sámi organisašuvnnaid bargguin váillahan áššiid mat midjiide leat dehálaččat, ja maid livčče sáhttán ovddidit jos nissonolbmot livčče eanet searvan organisašunbargguide.”  Dasto Láilá searvvai vuođđudit Sáráhká-Sámi nissonorganisašuvnna 1988, ja válljejuvvui interimstivrii. Son lei velá mielde ásaheamen Sámiid Nissonolbmuid Listta Kárášjogas vuosttas sámediggeválgii 1989, ja lei listaevttohassan sihke sámedigge- ja gielddaválgii. Láillás leat leamaš luohttevašámmáhat ja lea leamaš doarjjan SNF-Sámi NissonForum barggus. Son lea nu leamaš láidesteaddjiid  gaskkas loktet sámenissoniid stáhtusa.

2) - sámi mánáid ja nuoraid barggus
Láilá barggai Finnmárkku fylkkamánnis 1970-logus, ja mátkkoštii sihke fylkkas ja Norggas muđui, barggus buoridan dihtii sámemánáid bajásšaddandili. Maŋŋil, mánáidáittardeaddji Trond-Viggo Torgersena sámi ráđđeaddin, Láilá vástidii oasseraporttas “Gula maid muitalan” / “Hør hva jeg har å fortelle” (1995),  mii lei oassi norgga sámi mánáid ja nuoraid dili vuosttas govda kártemis. 2008:s  Láilá vulggii Sámi Spábbačiekčanlihtu stivrii, danne go son maŋimus jagiid lea čuovvugoahtán ja loktegoahtán ođđa suorggi, nuorra spábbačiekči nieiddaid dili.

3) – illástemiid gillán olbmuid ja tabu-áššiid jietnaguoddin
Láilá lea almmolaččat cuiggodan diliid mat ain leat tabu-áššin sámi báikegottiin, ja bealuštan mánáid ja nuoraid, ja nieiddaid ja nuorra nissonolbmuid, erenoamážit go lea leamaš sáhka vuolidumiin nugo seksuála illastemiin ja veahkaválddiin ruovttus, Son lea dán dahkan sihke fága- ja nissonolmmožin, ja politihkkárin. Láila duostá ja lea ohpiihii ožžon ovdan dan ahte servodat ii ovdán jos ii oktage hállagoađe das mii lea váttis ja gildojuvvon (tabu-) ášši.

4) - sámepolitihkalaš barggus
Su buolvva sámenissoniid gaskkas eai leat máŋgasis leamaš nu guovddáš politihkalaš ámmáhat sámi servodagas go Láillás. Son lei mielde vuođđudit Álttá Sámiid Searvvi ja son lea leamaš ee. Norgga Sámiid Riikkasearvvi ja Kárášjoga Sámeálbmot Bellodaga stivra-lahttun. Láilá lea ovdavázzin, gean máŋgga dáfus sáhttá buohtastallat beakkán Elsa Laula Renbergain. Láilá árrat beroštišgođii sámepolitihkalaš barggus, juo 17-jahkásažžan 1959:as, dalle go Sámekomitea árvalusa alde šadde nana politihkalaš nákkut Kárášjot-servodagas.

5) - sámi árbeguoddin ja -gaskkusteaddjin
Láilá lea čeahpes juoigi. Son bealušta árbevirolaš luođi ja áŋggirda mánáide ja nuoraide oahpahit luođi, fievrridan dihtii dán árbbi ođđa buolvvaide. Son maiddái máhttá luđiid dajahusaid, ja nu son máhttá čilget luođi. Ovttas etniinis, beakkán Biret Elliin, Berit Ellen Balto, Bieskkenjárggas, son almmuhii 1970-logus árbevirolaš luohteskearru. Láilá lea maiddái muitaleaddji, ja lea sin gaskkas geat ain dadjalit sátnevádjasa lunddolaččat ja vuohkkasit háleštaladettiin. Dáiddalaš attáldagaidis dihtii ja máhtuidis dihtii sus leat leamaš ámmáhat nugo Sámedikki dáiddastipeandalávdegotti jođiheaddjin ja Biret Elle Muitofoandda stivralahttun.  
Bálkkašupmi – diploma ja symbolalaš 1000 n.ru. sturrosaš ruhtaskeaŋka, geigejuvvui sutnje SNF-Sámi NissonForum jahkečoahkkimis Romssa gávpogis golggotmánu 2.-4. b. 2009. 

SNF ovdánahttinbálkkašupmi lea 1999 rájes geigejuvvon sutnje dahje sidjiide gean barggu SNF stivra atná leat dásseárvvu ja ovttaárvosašvuođa ovddideapmái ávkin sámi servodagas.

Biret Elle Láilá oktan diplomain, man SNF stivra geigii sutnje SNF jahkečoahkkimis Romssas golggotmánu álggus.

Geassemánus 2009: Biret Elle Láilá oktan Norgga eiseválddiid sámeáššiid stáhtačálliin Raimo Valle, álbmotčoahkkimis Kárášjogas gos Norgga Mánáidáittardeaddji ge oassálasttii.

SNF-Sámi NissonForum sávvá Norgga ođđa sámediggái lihku. SNF illuda go Sámedikki 39 lahtuin leat 19 nissonolbmo ja illuda maid sámediggeráđi nana nissonovddasteamis. SNF dattetge ferte čujuhit ahte dál livččii dárbu duvdit sámi servodaga nissonpolitihkalaš áššiid almmolašvuhtii. 

SNF jahkečoahkkin, gieskat čoahkkanan Romsii golggotmánu 2.-4.b. 2009, sakka šálloša ahte nissonpolitihkalaš bargu dál orru bázahallon. SNF atná dán lávkin maŋosguvlui sohkabealdásseárvobarggus, das go SNF bargu loktet sámenissoniid árvvu ja demokráhtalaš vuoigatvuođaid seamma dássái go davviriikkaid nissoniin muđui, ii leat eiseválddiid guovdo ožžon coavcci. SNF bivdá norgga ođđa sámedikki dán váldit duođasin ja lagamus áiggis lágidit nissonpolitihkalaš konferánssa. SNF stivra govas - gurut b. Valentina Sovkina, Gudrun E Eriksen Lindi (duogábealde), Annele Gaup ja May-Lisbeth Myrhaug. Rauna Kuokkanen lea maiddái SNF stivrras lahttun. 

–Sámediggi dohkkehii skábman 2008 sierra Dásseárvodoaibmaplána 2009-2013. Plána ii gártan danin maid SNF lei vuordán, dárbbu ektui oččodit Sámedikki ja nissonorganisašuvn-naid gaskasaš dialoga, ja daid dárbbuid ektui maid SNF oppa sámi nissonorganisašuvdan máŋggaid jagiid lea ovddidan sihke norgga Sámediggái ja dásseárvoeiseválddiide, ee. SNF 03.04.08 notáhtas Sámediggái dásseárvodoaibmaplána barggadettiin, ja 26.02.09 čoahkkima oktavuođas dásseárvoministtariin Anniken Huitfeldt Kárášjogas, cealká SNFa stivra. 

Dange šálloša SNF, ahte Sámedikki presideanta jagis 2009 ii leat vuoruhan deaivvadit SNF:ain ságaškuššat dáin áššiin, vaikke SNF lea dan bivdán ja presideanttas alddis lea leamaš ovddasvástádus dásseárvo-áššesuorgái, ja vaikke Sámedikki dohkkehan dásseárvoplána 2009-2013 vuoruha ee. dákkár doaibmabiju Oasseulbmil 1 vuolde “Sámediggi galgá viidáset ovddidit gulahallama organisašuvnnaiguin mat barget dásseárvoáššiiguin”.

SNF čujuha dárbui cegget heivvolaš bargovuogi mii ovddida dialoga ja gievruda aktiivva eaktodáhtolaš organisašuvnnaid bargovejolašvuođaid ja ruhtadili. – Dálá doaibmadoarjagiin, SNF ii bastte čađahit dan barggu mii vurdo riikkaidgaskasaš eamiálbmotnissonorganisašuvnnas. SNF bargá sihke guovlolaččat, našuvdnalaččat ja riikaidgaskasaččat. Bargat njealji stáhtaid sámi nissongažaldagaiguin gáibida dáidduid, searaid ja návccaid, cealká SNF stivra.    

Dárbbut leát máŋgga dásis ja suorggis, ja SNF čujuha ee.:

1. Barggut sámi servodagas: Sámenieiddaid ja –nissoniid vuostá seksuála givssideap-mi, illasteapmi ja veahkaváldi leat tabu-áššit maid ferte sihke kártegoahtit ja oažžut beaivečuvgii. Dievdduid girji (2009) lea mávssolaš gáldun dás, ja barggu ferte čuovvolit, danne go diehtit seksuála givssideapmi dáhpáhuvvo ollu sámi birrasiin. SNF jahkečoahkkin lea gieskat mearridan bargoplána veahkáválddálašvuođa vuostá servodagas. Dál váilot vuođđodieđut sámi nissonolbmuid dilis. SNF lea máŋga jagi bargan oččodit ”Márjá”-nammasaš prošeavtta johtui čohkket systemáhtalaš dieđuid sámenissoniid historjjás. Dađi bahábut leat sihke Sámediggi ja eará ruhtadanásahusat hilgun min ohcamiid. Vrd. č. 5 dás vulobealde ruhtadeamis.

2. Euro-árktalaš dásis: Barentsovttasbargu uhcán čalmmustahttá nissonolbmuid rolla regiuvnna servodatovdáneamis. Danne bearrašiid dilli, sosiála dilit, mánáid bajásšad-dan ja nissonolbmuid ekonomalaš návccat uhcán váldojit vuhtii – vaikke dát bealit sakka čuhcet nissonolbmuid árgabeai’dillái. SNF orru leamen áidna nissonolbmuid searvi guhte iská váikkuhit eamiálbmotáššiid ovdáneapmái barentsovttasbarggus.

3. Davviriikkalaččat: SNF lea máŋga jagi juo bivdán Sámedikki bargat dan ala ahte sámenissonatge besset oassálastit almmolaš davviriikkalaš dásseárvobargguide. Kalaallit Nunaat (Ruonáeanan), Ålánda ja Fearsullot leat mielde sierra guovlun, muhto eai fal sámenissonat ja -albmát. Vai sámit galget sáhttit searvat ásahuvvon davviriikkalaš dásseárvobargui, de sámedikkit ja Sámi parlamentáralaš ráđđi fertejit čavget suittehiid. Dat lea vuoigatmeahttumis ja eahpedemokráhtalaš dillin ahte  sámenissonat ain jagis 2009 dás leat olgguštuvvon.

4. Globála dásis: SNFge galggašii beassat čállit oasis raporttaide maid eiseválddit ja nissonlihtut sáddejit Ovttastahttojuvvon Našuvnnaid (ON) nissonkonvenšuvdna-komitei, das mo iešguđet riikkat barget nissonvealaheami vuostá ja dásseárvvu ovdii. Muhto dain sivain maid bajábealde lea namuhan, de SNF:s leat ráddjejuvvon vejolašvuođat gaskkustit oaiviliiddámet ja máhttumet, ja fuolahit ahte sámenissoniid jietna gullo. Dehálaš ja ávkkálaš livččii maid ahte sámenissoniidda addo vejolašvuohta áŋggirdit solidaritehta- ja politihkalaš barggus ovttas nuppiin eamiálbmotnissoniiguin eará máilmmečiegain.     

5. Doaibmabijuid ruhtadeapmi

SNF ii leat duhtavaš eaktodáhtolaš servviid doaibmabijuid/prošeavttaid ruhtadea-mis. SNF lea maŋimus jagiin vásihan ahte ruhtadanorgánat dađistaga gáržžidit min barggu danne go muhttet iežaset bargovugiid ja vuoruhemiid, ja SNF ohcamat de báhcet olggobeallái. Dát gusto omd. :  

1) Norgga Sámediggá, guhte 2009 rájes lea sihkastan bušeahttapoastta dásseárvoprošeakta-ruhtadeami várás. Eará prošeaktaruđaid vuoruhemiid mielde, SNF ii sáhte vuordit doarjaga.

2) norgga dássárvodepartementta ruhtadanortnegii, mii čujuha Sámedikki ruđaide, vaikke Sámediggi 2009 bušeahtta lea rievdadan iežas ortnega nu ahte dikkis dál ii leat sierra doarjja dásseárvoprošeavttaide.

3) norgga nissonorganisašuvnnaid oktasaš orgána: FOKUS, mii maŋimus jagiid lea dorjon dušše ovttasbarggu lulli-riikkain, nappo Afrihkás, Asias ja Mátta-Amerihkás, iige šat doarjjo ovttasbarggu davviguovlluin gos SNF bargá. SNF lea máŋga jagi geahččalan dán rievdadit ja buktán evttohusa FOKUS’ ovddastusgottečoahkkimii Oslos, muhto eat leat lihkostuvvan.

Visot dát dieđut leat statistihkalaččat duođaštuvvon, ja dán berrešii oažžut ovdan ja hállat solidaritehtas ja das maid juohkehaš mis sáhtášii dahkat. Ii dušše Internašunála nissonolbmuid beaivve njukčamánu 8.b., muhto goas beare;  ruovttus,  ohppiide, studeanttaide, bargoskihpáriidda, servviide, ja eandalit politihkáriidda. Dákkár girji gávdno, maid nuvttá oažžu: “Because I am a Girl” (2007).  Loga eanet http://www.care.no/

 Amma leat donge ruhtačoaggin sotnabeaivve golggotmanu 18.beaivve ?

Soai bijaiga vuođu sámepolitihka ákkastallamii, ja otná sámedikkiin Suomas, Ruoŧas ja Norggas, gullat seamma ákkastallamiid go dalle - 100 jagi dassái. Velá feministtain ja girječálliin Virginia Woolf:ain sáhttá sudno buohtastahttit. Ánddáid Ánne (Anne Wuolab) lea journalista ja čálli ja orru Ruoŧa bealde Likšus.

SNF-Sámi NissonForum seminára “Sámenissonat girjjálášvuođas ja sámi oskkus”,  di. 10- 18, Rica Grand Nordic Hotel, Romssas, leat rabas doalut, davvisáme-, dáro- ja ruoššagillii (simultánadulkon). Várre fal saji, sáddes e-poastta duorastahkii 01.10.09: snf@trollnet.no

Prográmma: Loga eanet

SNF-Sámi NissonForum lágida seminára
 “Sámenissonat girjjálášvuođas ja sámi oskkus”
 di. 10- 18, Rica Grand Nordic Hotel, Romssas.
 

Prográmma:

Di. 10 -10.10: Rahpanmeanut

Di. 10.10-10.30:
Girječálli Rauni Magga  Lukkari: Lex Sápmi ja eará joccit  – koseriijagirji guovtti gillii
Girjealmmuheapmi, ovttas Anitta Suikkari:in.

Di. 10.30-11:
Oskkuhistorjjá magisttar May-Lisbeth Myrhaug: Nissonolbmot vuoiŋŋalaš jođiheaddjin

Di. 11-11.20:
Čalbmeeadni Annie Henriksen: Riegádahttinárbevierut Sámis.  Girjealmmuheapmi.

Di. 11.20-12: 
Girječálli Nadezhda  Bolsjukova:  Sámenissonat Guoládatnjárggas

Di. 12-12.15: Gáfeboddu

Di. 12.15-13.00:
Journalista ja čálli Anne Wuolab: Čállon heakkaska dihtii – sámenissonat váldet sáni: Elsa Laula Renberg ja Karin Stenberg.

Di. 13-14.30: Beaiveborran

Di. 14.30-15: 
Girječálli Inga Ravna Eira: Sámi eamiosku divrras gáldu munnje. Girjealmmuheapmi

Di. 15-15.30:
Girječálli Rawdna Carita Eira muitala
- “Guovdageainnu-stuimmiid” filmma Elle birra, geas son čálii teáhterbihttá (monologa “Elle Muitalus”), ja
- Nissonhámi birra Mari Boine ođđa CD-skearus, masa lea bidjan sániid.

Di. 15.30-16:  Sámi Girječálliid Searvvi birra: Karen Anne Buljo

Di. 16-16.15: Bottoš

Di. 16.15-17.30:  Mo sihkkaruššat ahte sámenissoniid historjá ja kulturárbi čohkkejuvvo, čállojuvvo ja boahtá albmosii ?
SNF stivra muitala iežas álggahan “Márjá”-prošeavtta birra: Sámenissoniid historjjá dokumentašuvdna . Earáid sáhkavuorru.
Semináralogaldallit ja –oasseváldit háleštallet ja digaštallet. 

Di. 17.30: Čoahkkáigeassu ja Loahpaheapmi